![دلیل آتش سوزی جنگل ها و مراتع؛ انسانی یا عمدی؟](https://cdn2.khabarnab.com/newsthumb/2024/07/27/224240951722083786.webp)
دلیل آتش سوزی جنگل ها و مراتع؛ انسانی یا عمدی؟
به گزارش سرویس اجتماعی خبر ناب به نقل از خبرآنلاین - معدودی هم که در جامعه ی محیط زیستی فقط به غرولند یا نصیحت مشغول اند و بی عملی خود را با انتقادهای بی پایه از هر کنش محیط زیستی توجیه می کنند، می گویند آتش گرفتن ها نتیجه ی این است که فعالان محیط زیست و مدیران منابع طبیعی و محیط زیست نمی خواهند به عاملان آتش افروزی که شماری از افراد محلی و غیرمحلی هستند، اشاره کنند!
هر دو دسته، حرف هایشان را بی اشاره به پژوهشی علمی و مستند که بر پایه ی کار توأمانِ میدانی و کتابخانه ای انجام شده باشد می زنند. واقعیت این است که چنین پژوهشی در زمینه ی بررسی علت های بروز آتش سوزی، در ایران انجام نشده است. با جستجوی اینترنتی می توان به نوشتاری از مرکز پژوهش های مجلس و چند مقاله ی ارائه شده در کنفرانس ها دست یافت که کافی برای پردازش یک نظریه با درصد خطای پایین نیستند. این نوشتارها هم با حضور درازمدت نویسندگان در محیط هایی که گرفتار آتش سوزی بوده اند، با آمارگیری و بررسیِ تطبیقی موردهای مشابه در سرزمین های دیگری که شرایط مشابه شرایط جنگل ها و مراتع ما را دارند، و مطابق استانداردهای دقیق علمی نوشته نشده اند.
پژوهش های جهانی و چند کار که در ایران صورت گرفته، همچنین اظهارات مدیران منابع طبیعی و گزارش های دریافتی از افرادی که در چند سال اخیر در ایران در کار مهار آتش سوزی ها بوده اند، بیانگر این است که حدود نود درصد آتش سوزی ها بر اثر عامل های انسانی (و نه عامل های طبیعی مانند صاعقه یا جرقه های حاصل از ریزش سنگ، و آتشفشان) رخ می دهند؛ عامل هایی مانند روشن کردن آتش توسط چوپانان و گردشگران و غفلت در مهار آن یا درست خاموش نکردنِ آتش پس از ترک محل، ریخت وپاش زباله هایی مانند شیشه و فلز که زیر تابش خورشید دمای زیاد پیدا می کنند، سوزاندن پسماندهای کشاورزی و جز آن، آمدورفت وسایل موتوری، رها کردن ته سیگار، شلیک گلوله، و جرقه های حاصل از جریان برق در کابل های انتقال. گرمایش زمین هم یک عامل انسان ساخت است که در فزونی یافتنِ بادهای داغ و افزایش شمار آتش سوزی ها بسیار مؤثر بوده است. ده ها هزار مورد آتش سوزی جنگل که در کشورهای آمریکا و استرالیا و قاره ی اروپا رخ می دهد و در سال های اخیر تعداد و دامنه ی آن ها بسیار افزایش یافته، قرینه ای است بر این که آتش گرفتن های پیاپی، شوربختانه همه جاگیر شده و منحصر به کشور ما نیست.
انسانی بودن عامل های افزایش آتش سوزی ها، با عمدی بودن آن به کلی متفاوت است؛ هیچ کس، حتی زغال سازانِ غیرمجاز از سوزاندن جنگل سود نمی برند! چرا که با سوختن جنگل و مرتع فقط خاکستر باقی می ماند و زمینی که تا سال ها هیچ گیاهی (یا گیاهانی از نوع اولیه و ارزشمند) را به خود نخواهد دید.
به نظر می رسد چیره بودن "تئوری توطئه " بر ذهن های بسیاری از ما از یک سو، و این که هنوز ابعاد هراس آور تغییر اقلیم را نشناخته ایم، دلیل اصلی آن است که خیلی ها می پندارند لابد کسانی هستند که جنگل و مرتع را به آتش می کشند. شبیه این پندار را بارها پس از بروز سیل های مخرب شنیده ایم که می گویند در بالادست، سدی شکسته و موجب سیل شده، در حالی که چنین سدی وجود نداشته است. نمی خواهم عامل هایی مانند سودجویی و ایجاد شرایط برای زمین خواری، یا اختلاف محلی بر سر حق چرا، و لج بازی با مأموران منابع طبیعی و محیط زیست را کلا نادیده بگیرم، اما با توجه به تلاش دلسوزانه و فداکارانه ی روستاییان، عشایر، چوپانان، کنشگران محیط زیست و کوه نوردان محلی، نقش آتش افروزی عمدی را کم رنگ تر از آن چیزی می دانم که این روزها تصور می شود.
واقعیت تلخِ جهانی این است که گرم شدن کره ی زمین، سبب "رخدادهای حَدی اقلیمی" (meteorological extreme events) شده که یک نتیجه ی آن افزایش بی سابقه ی گرما و بادهای بسیار تند و داغ بوده است . تغییر اقلیم که پدیده ای جهانی است، در کشورهایی مانند ایران که روی کمربند خشک زمین قرار دارند، با شدتی حدود دو برابر میانگین جهانی رخ داده است. نمونه ی رخدادهای حدی را می توانیم در شرایط جویِ پاییز و زمستانِ گذشته ی خودمان ببینیم؛ در حالی که پاییز و دو ماه نخست زمستان ۱۴۰۲ از لحاظ گرما و کمبود بارش رکورد زده بود، در ماه آخر زمستان و اوایل بهار، بارش های استثنایی داشتیم که در بسیاری از منطقه های خشک کشور مانند سیستان و بلوچستان موجب روان شدن سیل های شدید شد. مکرر شدن غیرعادی چرخه های خشکسالی و سیل، نشانگر "حَدی" شدن وضعیت اقلیم است.
در جنگل ها و مراتع زاگرس، چرای بی رویه ی دام و طرح های عمرانیِ بی ملاحظه مانند راه سازی و سدسازی و معدن کاری، موجب تخریب شدید پوشش گیاهی شده است. در جاهایی که پوشش گیاهیِ متنوع و وضعیت اوج (climax) دچار آسیب جدی می شود، پس از بارندگی های خوب یا شدید، یک پوشش علفیِ کم دوام از گیاهان "پیشاهنگ" شکل می گیرد که به ویژه پس از رخداد حدیِ بعدی که گرمای بی سابقه است، سخت مستعد آتش گرفتنِ خودبه خودی می شود. این، وضعیتی است که کوهستان زاگرس در شش هفت ماهِ گذشته دچار آن بوده است.
به نظر من، عامل اصلی افزایش آتش سوزی ها در زاگرس، تاثیر توأمان رویدادهای حَدی و رهاشدگی مدیریت زیست محیطی جنگل ها و مراتع است. به همین دلیل، از پژوهشگران و کنشگران محیط زیست و منابع طبیعی درخواست دارم در این زمینه تحقیق و مطالعه ی بیشتری داشته باشند.
در این میان، واقعیتِ رخداد آتش سوزی پیشِ روی ما است و علت آن هر چه باشد، آمادگی و تلاش برای مهار آن ضرورت دارد و این مهم جز با همکاری مأموران و داوطلبانِ مردمیِ آموزش دیده و تجهیز اینان به امکانات لازم ممکن نیست.
*فعال محیط زیست
این خبر توسط سایت خبرآنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.
منبع : خبرآنلاین
عکسچهره واقعی بازیگر نقش دیبا در سریال طوبی - تفاوت فاحش خارج از سریال + تصاویر و بیوگرافی شیما جعفرزاده
رونمایی (نفس) دختر پژمان بازغی از تیپ و چهره متفاوت اش
تصاویر ویلای بهشتی و محشر بهرام رادان و مینا مختاری در رامسر ! - حسرت به دل مردم می گذارند !
اشکان خطیبی برای نخستین بار از پدر خوشتیپش رونمایی کرد
بررسی استایل سراسر ایرانی هانده ارچل در ایران + عکس تغییر چهره بدون آرایش و لاغری عجیب
تغییرات چهره نقش خنگ ترین بازیگران (لیسانسه ها) بعد از 5 سال - چی بودند و چی شدند؟!
عکس زیرخاکی از کودکی لیلا حاتمی و لیلی رشیدی
زیرکی نفیسه روشن در این عکس را ببینید
دونگ ئی، بانویی که یک تنه مقابل ظلم و ستم ایستاد
بررسی استایل باحجاب و زیبای هانده ارچل با شال سفید رنگ - شیک و اصیل+عکس
کلکسیون کلاه محمدرضا شریفی نیا در اتاقش که توسط دخترش به تصویر کشیده شده - ماشالا برا خودش یه پا مغازه ست+عکس
مینی ژوپ چرمی هانده ارچل او را جذاب تر از همیشه کرد+عکس
خانم مجری تلویزیون رسما رد داد - تصاویر شوکه کننده تغییر چهره و اندام ندا غفاری بعد 3 سال در 48 سالگی
تیپ و چهره تازه (مرضیه) سریال بچه مهندس بعد 4 سال
تغییر چهره غافلگیرکننده (مرضیه مادر فرهاد) در سریال شهرزاد بعد 9 سال !
این 16 بازیگر ایرانی خوش پوش ترین استایل ها را در تابستان داشتند - از الناز تا بهنوش + عکس
هشدار؛, شارژ کارت سوخت بنزین روش جدید جیب بری!
برخی داوطلبان کنکور امروز تجمع کردند - جزئیات
بازداشت سارقان مسلح در خرمشهر + جزئیات
پرده برداری از فساد گسترده در گمرک رازی - بازداشت 16 متهم
فرونشست یک خانه در قزوین - تمام ساکنان تخلیه شدند
باز هم آغاز سال تحصیلی باز هم کمبود معلم؛ آماری که شوکه می کند
جزئیات غرق شدن کشتی ایرانی در آب های کویت
قاچاق سوخت 3 خانه در بم را منفجر کرد - همه چیز خاکستر شد + جزئیات
کشف جدید از کشتی تایتانیک بعد از 112 سال - عکس
تردد خودروها از چالوس به کرج ممنوع شد
تلاش برای جستجوی زوج ناپدید شده در ارتفاعات آبشار لاتون + جزئیات
مرگ ناگوار دختر جوان در موتورسواری بامدادی در تهران